Info!
Als ouders scheiden, heb jij als jongere hier ook mee te maken. Er worden immers allerlei afspraken gemaakt die ook op jou betrekking hebben. Hier vind je alvast wat basisinfo over (echt)scheiding. Op 8 juni 2006 is een nieuwe wet goedgekeurd. Van zodra die geldt, geven we je daar alle info over.
Termen :
|
Wat is een verblijfs-
en omgangsregeling? |
Als je ouders scheiden, regelt de verblijfsregeling waar jij als minderjarige verblijft of woont. Er bestaat geen vaste formule. Je hoeft niet perse evenveel tijd door te brengen bij elke ouder. Zo kan het bijvoorbeeld zijn dat je tijdens de week bij de éne ouder verblijft en in het weekend bij de andere.
Wanneer je bij één ouder verblijft, heeft de andere ouder recht op persoonlijk contact met jou. Hoe, waar en wanneer dit contact of deze omgang verloopt, wordt uitgewerkt in de omgangsregeling. Dit is wat vroeger bezoekrecht noemde.
Terug naar het vragenoverzicht
|
Wie is verantwoordelijk voor mij na een scheiding? |
Beide ouders – ook gescheiden ouders – hebben samen het ouderlijk gezag. Dit co-ouderschap wil zeggen dat ze alle twee even verantwoordelijk voor jou zijn wat betreft belangrijke beslissingen die met jou te maken hebben. Waar je verblijft of de meeste tijd doorbrengt, speelt hierbij geen rol. In uitzonderlijke gevallen beslist de rechter het ouderlijk gezag aan één ouder toe te wijzen. Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer er voortdurend betwisting blijft omtrent belangrijke beslissingen over jouw opvoeding. De andere ouder behoudt dan wel nog het recht op regelmatig persoonlijk contact met jou en het recht op informatie over jouw leven tenzij ook hier de rechtbank anders over beslist.
In tegenstelling tot vandaag werd vroeger het ouderlijk gezag bij een scheiding aan één ouder toegewezen. Dat noemde toen hoederecht. Veel mensen spreken nu nog altijd over hoederecht, hoewel dit niet meer bestaat.
Terug naar het vragenoverzicht
|
Wat zegt het kinderrechtenverdrag over scheiding? |
De rechten van kinderen en jongeren staan vermeld in het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind. Dit verdrag erkent in artikel 18 de ouders als eerste verantwoordelijke voor de opvoeding van het kind en vermeldt in artikel 5 dat beide ouders verantwoordelijk zijn voor de opvoeding van hun kind. In artikel 9 staat dat jij het recht hebt om contact te onderhouden met beide ouders, wanneer je gescheiden leeft van één of beide ouders. Een andere belangrijke bepaling uit dit artikel is jouw recht om aan scheidingsprocedures deel te nemen.
Ook artikel 12 spreekt over het recht om jouw mening te geven over alles wat op jou betrekking heeft, dus ook over scheiding. Dit is jouw spreekrecht.
Terug naar het vragenoverzicht
|
Heb ik als jongere ook iets te zeggen bij scheiding? |
Ja, want jij hebt spreekrecht. Bij een scheiding wil dit zeggen dat jij als betrokken ‘kind’ gesprekspartner bent in alle procedures waarin men beslissingen over jou neemt. Anders gezegd, je hebt het recht je mening te geven zowel ten aanzien van je ouders als de (jeugd)rechter. Dit bijvoorbeeld over afspraken of regelingen die gemaakt worden of veranderen.
In de praktijk komt dit spreekrecht erop neer dat elke rechter jouw mening kan vragen. Enkel de jeugdrechter is verplicht om jou vanaf 12 jaar hiervoor op te roepen. Voor andere rechtbanken is er geen leeftijdsgrens, maar moet je volgens de wet over het ‘oordeel des onderscheids’ beschikken. Dit is een moeilijk woord, dat niet altijd op dezelfde manier ingevuld wordt. Het kan bijvoorbeeld gaan over het feit dat je in staat bent om de gevolgen van wat je doet of zegt in te schatten. De rechter oordeelt dus zelf of jij over dit 'oordeel des onderscheids' beschikt en beslist op basis hiervan of hij je uitnodigt of niet. Je kan ook zelf – op elke leeftijd - via een brief aan de rechter vragen om jouw mening te mogen geven of deze alvast neerschrijven. Dit wil niet zeggen dat de rechter altijd doet wat jij wil maar je kan alvast wel jouw mening zeggen.
Ook bij het opstellen of veranderen van de regeling zonder tussenkomst van een rechter, ben jij als minderjarige een gesprekspartner. Maar opgelet, volgens de Belgische wetgeving is het spreekrecht alleen van toepassing wanneer de scheiding via de rechtbank wordt geregeld.
Terug naar het vragenoverzicht
|
Mag ik kiezen
bij wie ik ga wonen of hoe
de omgangsregeling wordt
ingevuld? |
Als minderjarige moet en mag je niet zelf kiezen bij wie je gaat wonen. Dit wordt geregeld in de verblijfsregeling. Ook de invulling van de omgangsregeling, mag jij niet zelf kiezen. Je kan je mening brengen of je wensen uiten naast deze van je ouders. Het is wel zo dat uiteindelijk je ouders of de rechtbank blijven beslissen. De rechtbank zal hierbij rekening houden met de wetgeving, met de argumenten van je beide ouders en (bij voorkeur) met jouw mening. Je hebt immers spreekrecht. Dit alles dient tegen elkaar afgewogen te worden. Als minderjarige mag je dus eigenlijk pas ‘kiezen’ vanaf je meerderjarigheid, vanaf de leeftijd van 18.
Terug naar het vragenoverzicht
|
Wat is verblijfsco-ouderschap? |
Verblijfsco-ouderschap is het systeem waarbij je evenveel tijd doorbrengt bij je vader als bij je moeder. Meestal is dat week om week, maar dat kan ook om de maand of om de veertien dagen zijn, of zelfs om de halve week dat je verblijf wisselt.
Terug naar het vragenoverzicht
|
Is verblijfsco-ouderschap
een verplichting? |
Er is een nieuwe wet goedgekeurd over verblijfsco-ouderschap, maar dat betekent niet dat de week-weekregeling vanaf nu verplicht wordt. Je ouders moeten gewoon zelf uitmaken wat in hun ogen het beste systeem is voor hen en voor jou.
Terug naar het vragenoverzicht
|
Moet de rechter
verblijfsco-ouderschap
opleggen? |
Helemaal niet: tussen ouders en kinderen kunnen verschillende afspraken worden gemaakt over het verblijf. Als dat niet lukt, beslist de rechter. Hij moet alle mogelijkheden afwegen, dus ook verblijfsco-ouderschap. Welke regeling hij ook oplegt, hij moet die grondig motiveren.
Terug naar het vragenoverzicht
|
Hoe wordt een verblijfs- en omgangsregeling opgesteld? |
-
Ofwel zijn je ouders het eens en stellen ze samen de verblijfsregeling en de omgangsregeling op. Er zijn dan twee mogelijkheden:
-
Jouw ouders scheiden zonder tussenkomst van de rechtbank. De verblijfs- en omgangsregeling wordt dan tussen je ouders onderling geregeld.
-
Jouw ouders scheiden in onderlinge toestemming (voor de rechtbank) en gaan daarbij akkoord over de verblijfs- en omgangsregeling. De rechter bevestigt dan de verblijfs- en omgangsregeling die je ouders samen opstelden.
-
Ofwel geraken jouw ouders het niet eens en dan bepaalt de rechter de verblijfs- of omgangsregeling. De rechter oordeelt dan, rekening houdend met de wetgeving, met de argumenten van beide ouders en (bij voorkeur) met jouw mening. Dit alles weegt hij tegen elkaar af en velt een vonnis.
Je ouders kunnen in elke situatie (ook al voorafgaand aan de procedure) de hulp inroepen van een ‘bemiddelaar rond scheiding en ouderschap’. Ook voor jou als minderjarige kan een bemiddelaar een belangrijk persoon zijn die samen met jou en je ouders zoekt naar mogelijkheden.
Terug naar het vragenoverzicht
|
Hoe kan een
verblijfs- en
omgangsregeling worden
veranderd? |
Zowel jij als je ouders kunnen ontevreden zijn over de huidige regeling.
Als jij of je ouders de regeling willen veranderen, zijn er drie mogelijkheden:
-
Ofwel zijn jij en je ouders het eens met elkaar.
Jouw ouders kunnen dan samen (liefst in overleg met jou) beslissen om de verblijfs- of omgangsregeling te veranderen. Dat is op zich geen probleem als je beide ouders het hierover eens zijn. Beide ouders kiezen er dan voor om in onderling overleg af te wijken van de regeling.
-
Ofwel geraken jouw ouders het niet eens met elkaar.
Dan zal minstens één van je ouders het initiatief moeten nemen en een procedure starten bij de rechter om de regeling te veranderen.
Jij kan dit natuurlijk altijd vragen aan één van je ouders. In deze procedure kan je dan vragen om gehoord te worden. Je hebt immers spreekrecht.
-
Ofwel hebben jouw ouders samen een regeling uitgewerkt waar jij niet tevreden mee bent. Jij als minderjarige kan op eigen houtje geen regelingen veranderen. Je hebt geen eigen toegang tot de rechtbank.
Net zoals bij het opstellen van de regeling is het ook bij het veranderen van de regeling belangrijk dat ouders en kinderen hierover praten met elkaar. De ‘bemiddelaar rond scheiding en ouderschap’ kan de dialoog ondersteunen.
Terug naar het vragenoverzicht
|
Wat als de verblijfs- of omgangsregeling niet wordt nagekomen? |
Soms komen je ouders de verblijfs- of omgangsregeling niet langer na. Dat is op zich geen probleem als iedereen het hierover eens is.
Wat er gebeurt als het niet nakomen van de regeling een probleem wordt, hangt af van de aard van de regeling. Er zijn dan twee mogelijkheden:
In deze situatie is er geen verblijfs- of omgangsregeling vastgelegd door de rechter, maar regelden je ouders dit onderling. Wanneer er zich dan problemen voordoen, zal één of beide ouders zich tot de rechter moeten wenden. Deze zal dan een regeling vastleggen in een vonnis.
In deze situatie staat de verblijfs- en omgangsregeling in een vonnis. Aan regelingen die in een vonnis staan moet iedereen zich houden. Wanneer één van je ouders je niet terugbrengt naar de andere ouder (of je niet meer terug laat gaan), is deze strafbaar. Het is ook de plicht van je ouders om hun gezag te gebruiken en ervoor te zorgen dat jij als minderjarige de omgangsregeling naleeft. Wanneer de omgangsregeling niet wordt nageleefd kan de ouder die zich benadeeld voelt een klacht neerleggen bij de politie. Wanneer dit vaak gebeurt kan de benadeelde ouder klacht neerleggen bij de rechtbank. De rechtbank kan een dwangsom en/of een gevangenisstraf opleggen.
Je ouders kunnen in elke situatie (ook al voorafgaand aan de procedure) de hulp inroepen van een ‘bemiddelaar rond scheiding en ouderschap’.
Als ouders naar de rechtbank of de jeugdrechtbank stappen, zijn niet alleen jouw ouders maar ook jij een belangrijke gesprekspartner. Je hebt immers spreekrecht.
Terug naar het vragenoverzicht
|
Wat als mijn gescheiden ouders het niet eens zijn over mij? |
Je ouders zijn samen verantwoordelijk voor belangrijke aspecten die op jou betrekking hebben - zoals bijvoorbeeld verhuizen, emigreren, schoolkeuze, omgang met vrienden – ook al zijn ze gescheiden. Dit maakt immers een onderdeel uit van hun ouderlijk gezag. Soms zijn jouw ouders het niet eens over belangrijke beslissingen die te maken hebben met jouw opvoeding. Als ze er samen niet uitgeraken kunnen ze steeds vragen aan een ‘derde’ om hen hierbij te helpen. Ze kunnen een beroep doen op een ‘ bemiddelaar rond scheiding en ouderschap’. Wanneer praten niet meer helpt en de situatie echt hopeloos is, moeten je ouders naar de rechtbank stappen. De rechtbank kan dan oordelen wat de beste beslissing of oplossing is in jouw belang of welke ouder over jou beslist.
Terug naar het vragenoverzicht
|
Wat is een bemiddelaar rond scheiding en ouderschap? |
Een ‘bemiddelaar rond scheiding en ouderschap’ is een neutrale persoon die meestal verbonden is aan een Centrum Algemeen Welzijnswerk. Jouw ouders kunnen als ze scheiden of gescheiden zijn, ten allen tijde een dergelijke bemiddelaar inschakelen. Deze persoon helpt en ondersteunt je ouders in hun communicatie met elkaar en bij het uitwerken van ‘goede’ regelingen. Ook voor jou als minderjarige kan een bemiddelaar een belangrijk persoon zijn die samen met jou en je ouders zoekt naar mogelijkheden. Deze bemiddelaar werkt aan een respectvolle omgang tussen ouders en kind en houdt rekening met de gevoelens van alle betrokkenen.
Terug naar het vragenoverzicht
|
Wat betekent onderhoudsplicht? |
Onderhoudsplicht is de verplichting van je ouders – ook gescheiden ouders - om in jouw onderhoud te voorzien. Ze moeten zorgen voor jouw huisvesting, levensonderhoud, toezicht, jouw opvoeding en opleiding. Deze plicht moeten ze minstens vervullen totdat jij meerderjarig bent, dus tot je 18de verjaardag. Wanneer je na je meerderjarigheid nog studeert zijn je ouders, mits een aantal voorwaarden, verplicht om je studies en medische kosten te betalen en in je levensonderhoud te voorzien. Als jouw ouders scheiden moeten ze afspraken maken over hoe de onderhoudsplicht in de toekomst gebeurt. Zo wordt onder andere afgesproken of er onderhoudsgeld voor het kind moet betaald worden en zo ja wie dit aan de andere ouders betaalt. De onderhoudsbijdrage dient om bij te dragen in jouw levenskosten. Jij als minderjarige hebt dus geen recht op een onderhoudsbijdrage, maar wel één van je ouders. Wie de bijdrage betaalt en hoeveel ze bedraagt hangt af van vele factoren waaronder ook het inkomen van je ouders.
In de meest ideale situatie overleggen jouw ouders en werken ze samen een regeling uit rond de onderhoudsbijdrage. Als jouw ouders hierbij ondersteuning willen of het niet eens geraken over de onderhoudsbijdrage of ruimer onderhoudsplicht, kunnen ze een ‘bemiddelaar rond scheiding en ouderschap’ vragen om hen te helpen. Je ouders kunnen ook naar de rechtbank stappen. In dat geval is het de rechter die de regeling bepaalt en aldus beslist over de onderhoudsbijdrage. De onderhoudsbijdrage noemt men ook soms alimentatie.
Terug naar het vragenoverzicht
|
Hebben mijn grootouders het recht om mij te zien? |
Wanneer je ouders gescheiden zijn kan het gebeuren dat je geen contact meer hebt met (één) van je grootouders. Zij hebben recht op persoonlijk contact met hun minderjarig(e) kleinkind(eren). Jijzelf hebt dat recht niet.
Meestal komen je ouders en grootouders overeen met elkaar en regelen ze wanneer ze jou kunnen zien. Als jouw ouders en grootouders niet tot een regeling komen, kunnen je grootouders de jeugdrechter inschakelen. Grootouders moeten geen bijzondere reden aangeven waarom ze hun kleinkinderen willen zien. Hun recht kan enkel beperkt worden indien contact met je grootouders voor jou nadelig zou zijn. De jeugdrechter beslist dan wat volgens hem het meest in jouw belang is. Hij zal hierbij rekening houden met de wetgeving, met de argumenten van je ouders en grootouders en (bij voorkeur) met jouw mening.
Terug naar het vragenoverzicht
|
Waar kan ik terecht voor vragen over scheiding? |
-
De Kinderrechtswinkels:
-
Kinderrechtswinkel Brugge: Kleine Hertsbergestraat 1, 8000 Brugge Tel: 050/33.95.84
-
Kinderrechtswinkel Gent: Geldmunt 24, 9000 Gent Tel: 09/233.65.65
-
www.kinderrechtswinkel.be
-
Het Kinderrechtencommissariaat:
-
De website: www.jongereninformatie.be
-
Het Jongeren Adviescentrum (JAC) of Jongereninformatiepunt (JIP) in jouw buurt
-
Het Centrum voor Leerlingenbegeleiding (CLB) van je school
-
De sociale dienst van jouw hogeschool of universiteit
-
Steunpunt Algemeen Welzijnswerk
Terug naar het vragenoverzicht